9 lutego o godz.16 w czarnej emilce odbędzie się kolejny wykład Uniwersytetu Krytycznego. Spotkanie poprowadzi Ewa Charkiewicz
‘Wolny rynek’, kapitalizm, czy też „powrót do Europy” przyszedł do nas w drapieżnej neoliberalnej formie, w momencie globalnego wzrostu znaczenia sektora finansowego i rozkwitu neoliberalnego zarządzania, państwem, jednostką, społeczeństwem, firmami. Zarówno „Europa” jak i ‘wolny rynek” funkcjonowały jako regulatywne idealy, modele piękności, do których państwo i jednostki dostosywywały sie, w zasadzie bez większego oporu. Aby opór był możliwy, trzeba przede wszystkim nazwać ’przeciwnika’, określić przyczyny bólu społecznego. W dyskursie politycznym, w tym także w dyskursach identyfikujących się jako lewicowe krytyk neoliberalizmu jest za mało, a w niektórych środowiskach np. neoliberalna trzecia droga w wersji Tony Blair’a przedstawiana jest jako model dla nowej polskiej lewicy. Prawie nie ma także analiz ukazujących związki między konserwatyzmem a neoliberalizmem.
Neoliberalny pakiet reform wprowadzany jest za pomocą przymusu (warunek restrukturyzacji zadłużenia) jak i za pomocą technik perswazji, opartych na stylizowanym modelu rynku, gdzie wolny rynek przedstawiany jest jako samoregulujący sie doskonały mechanizm efektywnej alokacji zasobów, którego wdrażanie zapewni powszechny dobrobyt. Takie rynki nie istnieją w rzeczywistości, funkcjonują natomiast jako regulatywne ideały (Butler), które wymuszają dostosowanie. Perswazyjny dyskurs wykorzystuje metafory choroby i zdrowia (np. redukcja wydatków socjalnych jest przedstawiana jako ‘uzdrowienie budżetu’), przedstawia argumenty np. na rzecz deformalizacji i uelastyczniania rynku pracy, jako jedyne rozwiązania nie do odrzucenia, – deregulacja jako czynnik automatycznie prowadzący do wzrostu ekonomicznego. Odnosząc sie do powszechnego urynkowienia (rozszerzenia racjonalnosci ekonomicznej do sektorów publicznych) Foucault pisał o tym modelu jako o ‘permanentnym trybunale ekonomicznym’, gdyż wymaga on nieustannych interwencji prawnych (nowe ustawy, wzrastająca rola i zakres ingerencji sądów w regulację konfliktow biznesowych i społecznych).
Sesja składać się będzie z krótkiego wprowadzenia na temat neoliberalizmu jako (1) pakietu polityk ekonomicznych (dyscypliny fiskalne, reformy podatkowe, redukcja deficytu budżetowego, utrzymywanie niskiej inflacji, zagwarantowanie praw własności, prywatyzacja, liberalizacja handlu, eliminacja barier dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych a także ‘odspołecznienie’ ubezpieczeń i liberalizacja prawa pracy), które przerzucają koszty funkcjowania rynków i wzrostu gospodarczego na jednostki i gospodarstwa domowe, oraz (2) neoliberalizmu jako projektu wdrażania powszechnego urynkowienia – przeobrażanie jednostki, gminy, szpitala, szkoły, państwa – aby funkcjonowały zgodnie ze źródłowym modelem przedsiębiorstwa. Dalszy ciąg sesji będzie zorganizowany na zasadzie pracy nad studiami przypadku. (Np.: konwergencja z euro; reforma systemu opieki zdrowotnej; projekt Konstytucji PiS z 2005, którego powrót na agendę jest promowany przez Senatora Gowina (PO) i posła Ujazdowskiego (PiS)
Lektury:
Materialy na seminarium Foucault. Analityka transformacji. Sesja11. Co to jest neoliberalizm.
http://www.ekologiasztuka.pl/seminarium.foucault/readarticle.php?article_id=88
Tadeusz Kowalik. Blaski i cienie transfromacji polskiej http://www.ekologiasztuka.pl/txt/tkowalik_blaski_cienie.rtf
